Nhiều nhà đầu tư mới nghĩ rằng phân tích cổ phiếu rất phức tạp — hàng chục chỉ số, hàng trăm trang BCTC. Nhưng thực tế, chỉ cần 3 con số là đã có thể sàng lọc được phần lớn.
1. P/E (Price to Earnings)
Bạn đang trả bao nhiêu cho 1 đồng lợi nhuận của công ty. P/E = 15 nghĩa là bạn trả 15 đồng để nhận 1 đồng lợi nhuận.
Cách đọc P/E đúng
- So với ngành, không so tuyệt đối. P/E 20 trong ngành tech = bình thường. P/E 20 trong ngành thép = đắt.
- Nhìn xu hướng P/E: giảm dần = thị trường bi quan hơn. Tăng = kỳ vọng cao hơn.
- Kết hợp với growth: P/E 25 + growth 30%/năm = có thể OK. P/E 25 + growth 5% = đắt.
Bẫy phổ biến: "P/E thấp là rẻ" — Sai. P/E = 5 thường có nghĩa thị trường không tin vào tương lai công ty, không phải là cơ hội.
2. ROE (Return on Equity)
Công ty làm ra bao nhiêu lợi nhuận từ vốn cổ đông. ROE 20% nghĩa là cứ 100 đồng vốn, công ty tạo ra 20 đồng lợi nhuận/năm.
| ROE | Đánh giá |
|---|---|
| < 10% | Kém — vốn không được sử dụng hiệu quả |
| 10 — 15% | Trung bình |
| 15 — 20% | Tốt |
| > 20% | Rất tốt — công ty có lợi thế cạnh tranh |
Quan trọng: xem ROE 3 năm liên tiếp, không chỉ 1 năm. ROE đột ngột tăng có thể do bán tài sản, không phải từ hoạt động kinh doanh.
3. Debt/Equity (Nợ / Vốn chủ sở hữu)
Cho biết công ty đang vay nợ nhiều hay ít so với vốn. D/E = 0.5 nghĩa là cứ 100 đồng vốn, công ty vay thêm 50 đồng.
| D/E | Mức độ rủi ro |
|---|---|
| < 0.5 | Rất an toàn |
| 0.5 — 1.0 | An toàn |
| 1.0 — 2.0 | Cẩn thận — cần xem ngành |
| > 2.0 | Rủi ro cao |
Ngoại lệ: Ngành ngân hàng D/E rất cao (10-15x) là bản chất ngành, không phải rủi ro. Luôn so sánh D/E trong cùng ngành.
Kết hợp 3 con số
Khi kết hợp cả 3 chỉ số, bạn sẽ có bức tranh tổng thể:
- P/E thấp + ROE cao + D/E thấp = Ứng viên tiềm năng — cần phân tích thêm
- P/E cao + ROE thấp + D/E cao = Red flag — nên tránh
- P/E hợp lý + ROE cao + D/E cao = Có tiềm năng nhưng rủi ro đòn bẩy
Rule đơn giản: PEG ratio = P/E chia cho growth rate (%). PEG < 1 = hấp dẫn. Ví dụ: P/E 22, growth 23% → PEG = 0.96 < 1 → vẫn hợp lý dù P/E trông cao.
Check nhanh với AI
Muốn xem 3 con số này cho bất kỳ mã nào? Hỏi FinStock: "Phân tích cơ bản [mã]" — AI trả lời P/E, ROE, D/E kèm so sánh ngành trong vài giây.
Xem thêm: Sàng lọc cổ phiếu từ A-Z.